Kira depozitosu, kiralama sürecinde mülk sahipleri tarafından alacaklarına karşı güven teşkil etmesi için istenen bedeldir. 6098 sayılı Kanun’da yer aldığı üzere, depozito para ya da kıymetli evrak olarak alınır. Bununla birlikte ev ve iş yeri kiralarken istenen güvence bedeli maksimum üç aylık kira kadardır. Kanun’a göre kiracı tarafından verilen güvence bedeli, elden ya da bankaya yatırılır.
Kira Depozitosu Nedir ve Türk Borçlar Kanunu’ndaki Yeri Nedir?
Kira depozitosu, kiralama sürecinin başında kiracı tarafından mal sahibine verilen teminattır. Amacı, kiracı kaynaklı zararları tazmin etmektir. Miktarı, ödeme biçimi ve ne durumda alınacağı TBK 334/II ve 342 hükümlerine göre düzenlenir. Bununla birlikte Türk Borçlar Kanunu’na göre, kiracının borcu yoksa kira ilişkinin sona ermesiyle birlikte iadesi gerekir. TBK 342. maddesinin birinci fıkrasında yer aldığı üzere kira depozitosu, tarafların kararlaştırması halinde istenir. Başka bir deyişle kiralama sürecinin başında depozito ödeme zorunluluğu yoktur. Öte yandan yalnızca konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde talep edilebilir.
Depozito Miktarı Üst Sınırı: Ev Sahibi En Fazla Kaç Aylık Kira İsteyebilir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre mal sahibinin en fazla üç aylık kira bedeli kadar depozito isteme hakkı vardır. Bu bağlamda TBK 342. maddede kira depozitosuna dair hususlar aşağıdaki gibidir:
- Güvence verme borcu, konut ya da çatılı işyerinin üç aylık kira bedelinden daha fazla olamaz.
- Üç aylık kira bedelinden daha az miktarda depozito talep edilebilir, daha fazlası olamaz.
- Güvence olarak para ya da kıymetli evrak vermek mümkündür.
- Güvence verme borcu, sadece konutlar ve çatılı işyerlerinde geçerlidir. Bunun dışındaki kiralanan taşınmazlar için depozito talep edilemez. Örneğin arsa ve arazi kiralama halinde depozito istenemez.
Bunlara ek olarak depozito; altın ya da döviz cinsinden ödenebilir. Fakat borç olmadığı takdirde kira sözleşmesinin bitiminde verilen miktarın eksiksiz ödenmesi gerekir.
Bankada Mevduat Hesabı Zorunluluğu: Depozito Nereye ve Nasıl Yatırılmalıdır?
Kanun’a göre kiraya verenin aldığı parayı vadeli mevduat hesabına yatırması zorunludur. Eğer depozito döviz cinsinden ödendiyse, banka hesabı aynı yabancı para cinsinden açılmaktadır. Altın, gümüş ve platin gibi kıymetli madenler verildiyse, bunları yine bankaya depo etmek zorunludur. Ayrıca çek, poliçe, bono ve hisse senedi gibi kıymetli evraklar da bankaya depo ettirilmelidir.
Kira depozitosu, kiracı tarafından bankaya yatırılmaktadır. Fakat kiraya verenin onayı olmadan çekilmesi mümkün değildir. Bu noktada banka, güvence bedelini kiracı ve kiralayanın onayı olduğu takdirde geri verir.
Olağan Yıpranma vs. Hor Kullanma: Depozito Hangi Durumlarda Kesilebilir?
Depozito, kiracının kötüye kullanmasından kaynaklanan durumlarda kesilebilir. İadesi için kiracının sözleşme bağlamında herhangi bir borcunun olmaması şartı vardır. Depozitodan kesilebilecek başlıca borç ve giderler şu şekildedir:
- Kiracının hor kullanmasından kaynaklanan zararlar
- Konut ya da çatılı işyerinin eski haline getirilmesi için yapılan tadilat masrafları
- Taşınmazın boyanması için harcanan miktar
- Ödenmemiş kira
- Kiracı tarafından ödenmemiş faturalar
- Apartman (aidat vb.) giderleri
Bu bağlamda kiracı, sadece kira sözleşmesinden kaynaklanan tüm borç ve giderleri ödediği takdirde depozito talep edebilir. Aksi takdirde depozitonun iadesi mümkün değildir.
Depozito İadesi İçin Arabuluculuk ve Yasal Takip Süreci Nasıl İşler?
Normal şartlarda kira depozitosunun iadesi için kiralayanın onayı gerekir. Eğer üç ay içinde kiralayan herhangi bir yasal takip süreci başlatmadıysa, söz konusu miktar kiracıya teslim edilir. Depozitonun bankaya yatırılmaması halinde ise kiracının ilgili miktarı geri almak için icra takibi başlatması mümkündür. Güncel yasalara göre kira uyuşmazlıkları halinde arabuluculuk zorunluluğu vardır. Dolayısıyla depozitonun iadesini sağlaması için ilk adımda bir arabulucu ile anlaşmak şarttır.
Kira depozitosunun iadesi için diğer bir yöntem ise Sulh Hukuk Mahkemeleri’ne başvurmaktır. Bunun için yasal bir danışmanla görüşmek ve süreci avukatla yönetmek, hakların kaybolmaması açısından önemlidir. Öte yandan güvence bedeline dair sözlü bir anlaşma mevcutsa, ispat konusunda sorunlar yaşamak muhtemeldir. Yasal süreçte belgelerle başvuru yapmak ise olası hak kayıplarının önüne geçme noktasında kritiktir. Bu noktada avukatınız, depozito iadesi için sürecin nasıl yürüyeceğini detaylıca belirtecektir.
Tahliye Sonrası Sorunsuz İade İçin Altın İpuçları: Teslim Tesellüm Tutanağının Önemi
Evi ya da iş yerini teslim ederken taşınmaz ve anahtar teslim tutanağı imzalamak, depozito iadesi için önemlidir. Gayrimenkulün ne koşullarda teslim edildiğini belirten tutanak, kiracının borçlarını da kayıt altına alır. Eğer kiracının herhangi bir borcu yoksa ve buna dair mal sahibinin imzası varsa, güvence bedelini almak daha kolaydır. Teslim tesellüm tutanağında yer alması gereken başlıca hususlar ise aşağıdaki gibidir:
- Kiraya verenin ve kiracının adı/soyadı
- Tarafların T.C. kimlik ya da vergi numaraları
- Kiralayan ve kiracının açık adresi
- Taşınmaza dair bilgiler
Anahtar teslim tutanağında kiracının kiralananı tahliye ederek kira borcu ödeme yükümlülüğünün sona erdiğini kanıtlar. İmza aşamasını takiben yaklaşık 30 gün içinde depozitonun iadesi şarttır.
Bu içeriklerimize de göz atın:
